Vẻ đẹp người phụ nữ hà nội qua nhân vật cô hiền trong truyện ngắn một người hà nội (nguyễn khải)

Chẳng thơm cũng thể hoa nhài

Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An

Từ lâu vẻ đẹp của Hà Nội đã trở thành nguồn cảm hứng cho rất nhiều nhà thơ, nhà văn. Từ Phạm Ngũ Lão đến Nguyễn Du, Bà Huyện Thanh Quan... đều có những vần thơ viết về mảnh đất và con người Thăng Long. Tiếp tục mạch văn chương ấy, văn học hiện đại đã có rất nhiều tác phẩm viết về thủ đô yêu dấu. Trong đó không thể không kể thêm truyện ngắn Một người Hà Nội của nhà văn Nguyễn Khải. Bằng trải nghiệm của chính bản thân, một người gắn bó với Hà Nội, am hiểu sâu sắc nếp sống thanh lịch của người Tràng An, nhà văn đã làm nổi bật vẻ đẹp của con người Hà Nội qua hình tượng nhân vật cô Hiền.Tác phẩm tiêu biểu cho khuynh hướng sáng tác của Nguyễn Khải sau 1975: hướng ngòi bút vào những con người bình dị trong cuộc sống đời thường.

Cô Hiền không phải gốc người Hà Nội. Cô là người Hải Hưng nhưng gia đình lên Hà Nội từ thời Pháp mới sang. Vì sống ở Hà Nội đã lâu nên cô có lối ăn mặc, phong cách tân thời rất Hà Nội. Ở những năm 30, đa số phụ nữ nhuộm răng đen thì cô Hiền đã cạo răng trắng và uốn tóc, mặc quần áo đồng màu, hoặc đen hết hoặc trắng hết. Cô cũng đã biết dùng đồ ngọc, bạch kim và hạt xoàn. Cách ăn mặc chứng tỏ cô là người có khiếu thẩm mĩ, mang phong cách sang trọng, quý phái của người Hà Nội. Gia đình cô là gia đình gia giáo nên lối sinh hoạt cũng rất sang trọng, lễ nghi: bàn ăn trải khăn trắng, giữa bàn có một lọ hoa nhỏ, bát úp trên đĩa, đũa bọc trong giấy bản và từng  người ngồi đúng chỗ quy định...

Cô là người thông minh, khéo léo, có tài văn chương. Gia đình cô đã mở một salon văn học để tiếp các bạn văn. Nhiều cây bút đã phải nhờ cô đọc bản thảo bởi họ tin vào tào thẩm định của cô.

Giỏi văn chương nhưng cô không hề lãng mạn, mơ mộng viển vông, đã tính là làm và khi làm là không để ý tới sự đàm tiếu của thiên hạ. Cô đã từng tuyên bố với nhân vặt tôi: Một đời tao chưa từng bị ai cám dỗ, kể cả chế độ. Giữa lúc cả nước đang gặp khó khăn trong những ngày tháng sau chiến tranh thì bằng sự khôn khéo tháo vát của mình cô vẫn tạo dựng được cho gia đình  mình một cuộc sống đầy đủ, sung túc. Cô có tới hai dinh cơ ở Hà Nội, một đang ở và một ở Hàng Bún. Công việc của cô là làm hoa giấy, hoa tự tay cô làm. Do làm đẹp nên bán rất đắt. Biết được chủ trương của nhà nước không thích cá nhân làm giàu, làm giàu lại bị quy là tư sản nên gia đình cô cũng không làm giàu, chỉ làm đủ để ăn, cô không cho chồng mở cửa hàng in để kinh doanh, cô cũng bán một căn nhà ở Hàng Bún đi. Vì vậy khi chính phủ bắt những người thuộc thành phần tư sản đi học tập cải tạo thì gia đình cô vẫn không bị liệt kê vào thành phần đó. Cô nói: tao có bộ mặt tư sản, một cách sống rất tư sản nhưng lại không bóc lột ai thì làm sao thành tư sản được. Đến đây người ta phải thừa nhận cô là một người rất khôn khéo, thức thời, biết tính toán theo thời thế, luôn phù hợp với chế độ.

Không chỉ giỏi làm kinh tế, trong gia đình cô còn là một người vợ, người mẹ đảm đang, hiểu biết. Khác hẳn với những người phụ nữ truyền thống chỉ luôn luôn biết phục tung chồng, cô lại khẳng định mình mới là nội tướng trong gia đình. Cô đã từng bảo cháu mình: người đàn bà không là nội tướng thì cái gia đình ấy cũng chẳng ra sao. Và phải công nhận mọi tính toán của cô trong gia đình đều rất hợp lý. Ví dụ như chuyện sinh con: sau khi sinh xong người con thứ năm cô đã nói với chồng: Từ nay chấm dứt chuyện sinh đẻ, bốn mươi tuổi rồi, nếu tôi và ông sống đến sáu chục tuổi thì con út đã hai mươi, có thể tự lập được, khỏi phải sống bám anh chị. Hay trong việc giáo dục con cái cô cũng hết sức nghiêm khắc. Cô luôn giáo dục con về nề nếp người Hà Nội, sống, ăn, nói cho xứng đáng là người Hà Nội. Cô dạy con từ cách ngồi vào bàn ăn, cách cầm đũa, cầm bát, cách múc canh, cách mói chuyện trong bữa ăn. Người Hà Nội thì cách đi đứng, nói năng phải có chuẩn, không được sống tùy tiện, buông tuồng. Cô còn dạy các con phải biết tự trọng, biết xấu hổ. Bởi biết tự trọng, biết xấu hổ tức là biết yêu quý bản thân , mà có yêu quý bản thân mình thì mới yêu quý đến người khác. Cách dạy con đã chứng tỏ cô là một người mẹ thương con và có học vấn. Các con của cô đã trưởng thành và đều trở thành những người giỏi giang và dũng cảm, dám hi sinh thân mình vì Tổ quốc.

Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật cô Hiền chỉ thực sự bộc lộ rõ nhất khi cô phải đứng trước sự lựa chọn giữa một bên là vận mệnh của Tổ quốc với một bên là người con của mình. Mặc dù đau đớn nhưng cô vẫn bằng lòng để những đứa con của mình ra nơi mũi tên hòn đạn. Cô nói: Tao cũng muốn được sống bình đẳng với các bà mẹ khác, hoặc sống cả hoặc chết cả, vui lẻ thì có hay hớm gì. Như bao người mẹ khác, cô sẵn sàng hi sinh cả những gì quý giá nhất cho Tổ quốc!

Có thể nói ở cô Hiền đã hội tụ những gì tiêu biểu nhất cho tâm hồn, tính cách của con người Hà Nội. Vẻ đẹp của cô cũng chính là vẻ đẹp của con người Hà Nội nói chung, không chỉ lịch lãm, sang trọng , quý phái ở dáng bề ngoài mà còn ánh lên vẻ đẹp tâm hồn. Đó là sự hiểu biết, khôn khéo, tình nghĩa và đầy bản lĩnh. Cô chính là một trong những vô vàn hạt bụi vàng lấp ló đâu đó trong mỗi góc phố của Hà Nội, Tuy nhỏ bé nhưng nó đã góp phần làm nên ánh hào quang của mảnh đất kinh kì.

Tác phẩm một mặt thể hiện tình yêu Hà Nội, niềm tin vào Hà Nội của nhà văn nhưng mặt khác còn là lời nhắc nhở đối với thế hệ hôm nay, phải làm gì để giữ gìn những nét văn hóa truyền thống của một người Hà Nội? Đó là một sự thành công của nhà văn khi viết về Hà Nội - một đề tài tưởng cũ nhưng vẫn mới, vẫn đẹp.

Tác giả: Lê Khánh Trang
Nguồn: thptsongcong.thainguyen.edu.vn
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 27
Hôm qua : 210
Tháng 09 : 11.220
Năm 2021 : 56.247

Liên hệ

Trường THPT Sông Công, Thành phố Sông Công, Thái Nguyên
Địa chỉ : Phường Thắng Lợi, Sông Công, Thái Nguyên
Điện thoại : 02083862653
Fax :02083862653
E-mail : c3songcong@thainguyen.edu.vn